MIND WANDERING MIND
Marieke Folkers

Mind Wandering Mind onderzoekt het verloop van mentale processen en de manier waarop emoties tot uiting komen in het lichaam. De tentoonstelling gaat niet alleen om kijken, maar ook om aanraken, ruiken, bewegen. Je begeeft je in een rijke binnenwereld vol kleur, geur en vorm. Harde en zachte lijnen, zware en lichte materialen, veranderende sculpturen en een veelheid aan kleuren activeren al je zintuigen.

Met deze zaaltekst als leidraad kun je de tentoonstelling op verschillende manieren verkennen: lees de tekst over de achtergrond van Mind Wandering Mind, reflecteer op de gestelde vragen, voer interacties uit met de kunstwerken en teken of schrijf je bevindingen op. Zo krijg je niet alleen een indruk van de tentoonstelling, maar beleef je ook zelf hoe je zintuigen met elkaar in verbinding staan en hoe deze je ervaring van de wereld om je heen vormen.

Je hersenen verwerken alle prikkels die je zintuigen opvangen. Deze neurologische reactie gaat gepaard met een fysieke reactie, bijvoorbeeld een hoge of lage ademhaling, gespannen of ontspannen spieren, een snelle of rustige hartslag. Hier komen uitdrukkingen vandaan als ‘een knoop in je maag’ en ‘een brok in je keel’. Je voelt een fysieke sensatie vaak eerder dan dat je een gevoel onder woorden kan brengen. Onbewust ga je deze sensaties aan emoties koppelen. Zo ervaar je sommige kleuren en geluiden als kalmerend en andere als meeslepend, en vind je de ene smaak of geur aangenaam en een andere weerzinwekkend.

Kijk ongeveer 1 minuut naar een werk dat je aanspreekt. Welke emotie roept het op, waar voel je dat in je lichaam?

Maike Hemmers speelt hierop in met haar werk. Ze is geïnteresseerd in hoe gevoel zich uit in lichamelijke sensaties. Ze experimenteert in haar stoffen sculpturen met kleuren, textiel en vulmaterialen. Ze zijn gevuld met organisch materiaal, zoals schapenwol, druivenpitten of kersenpitten, elk met een eigen subtiele geur. Waar de ‘Mind Sculptures (after Rosemary Mayer)’ fragiel ogen, door het satijn en de zachte vulling, zijn de ‘Playforms’ robuust. Ze zitten vast aan spanbanden en verschillen van gewicht. Deze sculpturen, gemaakt in samenwerking met Atelier MdP, zijn specifiek gemaakt om te gebruiken. Je kunt ze dragen, ertegenaan liggen, erop zitten of ze aan elkaar vastmaken. Je mag de tijd nemen om te ervaren hoe je lichaam zich verhoudt tot het materiaal, hoe de verschillende oppervlaktes, vullingen en zwaartes anders voelen.

Gebruik de ‘Playforms’ op de begane grond en probeer verschillende interacties uit. Welke verschillen voel je? Verplaats één of meerdere van de stoffen sculpturen. Hoe verandert je ervaring van de werken en van de ruimte? Waarom heb je voor déze verandering gekozen?

Soms raakt een zintuiglijke prikkel gekoppeld aan een intense positieve of negatieve gebeurtenis. Een geur, kleur, aanraking, geluid of smaak kan je terugbrengen naar dat moment. Ook kan dit (onbewust) de emotie oproepen die je op dat moment sterk voelde. Dit principe is een terugkerend thema in het werk van Abul Hisham. In een gedeelte van de tentoonstelling gebruikt hij geur. Geur is namelijk een van de sterkste prikkels die herinneringen oproepen. Met ‘Rib’ op de eerste verdieping nodigt hij je uit, met specifieke wierook uit zijn geboorteland India, om je te concentreren op de ervaring in het moment en op de associaties die het oproept.

Waar doet de geur in deze ruimte je aan denken? Hoe verhoudt de geur zich volgens jou tot de kleur en vorm van de gekerfde tekeningen in het hout? 

Met het voortdurende samenspel tussen zintuiglijke, fysieke en emotionele reacties geef je betekenis aan de wereld om je heen. Deze wisselwerking zorgt ook voor je oriëntatie. Oriëntatie gaat om het vertrouwd raken met en in een ruimte. Dit gebeurt vanuit je lichaam. Je lijf is ten slotte altijd hier. Je beleving van de wereld hangt dus af van wat je doet en kan met je lichaam. Desoriëntatie, daarentegen, ontstaat door een hapering of onderbreking tussen het lichaam en de omgeving. Dit kan fysiek zijn, maar ook mentaal. Herinneringen, herkenning en verlangens vormen samen een verwachting. Hoe je in contact komt met de wereld om je heen, hoe je je oriënteert, is dus afhankelijk van je fysieke mogelijkheden én van je verwachtingen. 

Oriëntatie is vaak beïnvloed door waar je al bekend mee bent. Je lichaam en je geest volgen, al dan niet bewust, vertrouwde patronen. Door dat te blijven doen, slijt het patroon echter verder in. Dit geldt letterlijk, maar ook neurobiologisch. Hoe vaker een zintuiglijke prikkel, fysieke sensatie of emotie gekoppeld wordt aan een gebeurtenis, des te sterker de neurologische verbinding in je hersenen. Gewoontes en denkpatronen ontstaan door het herhalen van gedachtes, normen en acties, en blijven bestaan door deze herhaling. Onbewust vervolgen we dus vertrouwde paden, in de buitenwereld maar ook in onze binnenwereld.

Heb je de route door de tentoonstelling van tevoren uitgedacht of ging je er in het moment op gevoel doorheen? Probeer ook eens het tegenovergestelde te doen.

De dennenhouten balken van ‘Whirling Wind and the Fallen Pillars’ en ‘Rib’ snijden als rigide lijnen door de ruimte om je pad te versperren. Abul Hisham kerft hier tekeningen in van allerlei vormen, dieren en mensen. Het is niet alleen een verbeelding van zijn eigen binnenwereld, maar ook van een meer collectief bewustzijn. Hij nodigt je uit om de symbolen te ontrafelen. Deze symbolen kunnen mythologisch, religieus of politiek zijn, maar jouw interpretatie is gevormd door je eigen achtergrond.

De balken zijn een poëtische tegenhanger van de golvende touwen en spanbanden die Maike Hemmers’ werk dragen. Voor ‘Moon River (Frank Ocean)’, ‘Open Heart 2’, ‘Fruit Trees (of marjolijn en line)’ en ‘Draping, Stitching, Tethering (places I’ve been last summer)’* gebruikte zij natuurlijke materialen om het textiel mee te verven. De grondstoffen hiervoor heeft ze zelf geplukt. Dit betekent dat de kleur in de loop van de tijd zal vervagen door de blootstelling aan licht.

De kleuren in Maike Hemmers’ werk zullen vervagen en ook Abul Hisham’s muurtekeningen worden uiteindelijk weer overgeschilderd. Welk gevoel roept dit bij je op?

Mind Wandering Mind laat zien hoe je zintuigen elk de wereld op hun eigen manier in zich opnemen en samen versmelten tot een nieuw geheel dat je ervaring bepaalt. Abul Hisham en Maike Hemmers zijn allebei op een heel eigen manier bezig met mentale en fysieke processen. Het samenbrengen van deze twee kunstenaars resulteert in een verkenning van de continue wisselwerking tussen lichaam, geest en omgeving. Je waarneming weerkaatst door je hele lijf, in reactie op je omgeving op dit specifieke moment. Je emoties bewegen zich door je heen, vaak via vertrouwde paden, maar constant op zoek naar nieuwe oriëntaties. 

Je hebt Mind Wandering Mind ervaren door verschillende zintuigen te gebruiken. Hoe vertaal je jouw wandeling door de tentoonstelling in een tekening? Welke indrukken zijn je het meest bijgebleven en welke gedachten, emoties en herinneringen riepen die op? We nodigen je uit om hiermee aan de slag te gaan in de gemeenschappelijke ruimte op de begane grond. Je kunt jouw tekening daar ophangen ter inspiratie voor andere bezoekers.

*De elzenhouten dragers voor ‘Draping, Stitching, Tethering (places I’ve been last summer)’ zijn gemaakt in samenwerking met Olga Micińska